Endoskopik ultrasəs müayinəsi (EUS) — endoskopiya və ultrasəs texnologiyasını birləşdirən müasir diaqnostik üsuldur. Bu müayinə zamanı ucunda kiçik ultrasəs sensoru yerləşən xüsusi endoskopdan istifadə edilir. Beləliklə, həkim həm həzm sisteminin daxili səthini, həm də onun divarlarını və yaxınlığında yerləşən orqan və toxumaları ətraflı qiymətləndirə bilir.
Adi endoskopiya əsasən qida borusu, mədə və onikibarmaq bağırsağın daxili səthini göstərir. EUS isə bundan daha dərin məlumat əldə etməyə imkan verir. Xüsusilə mədəaltı vəzi, öd yolları, öd kisəsi, qaraciyərin müəyyən nahiyələri, limfa düyünləri və həzm sistemi divarının qatları EUS vasitəsilə daha detallı müayinə oluna bilər.
EUS-un mühüm üstünlüklərindən biri də şüalanma istifadə etmədən yüksək dəqiqlikli görüntüləmə aparması və lazım gəldikdə görüntüləmə nəzarəti altında toxuma nümunəsi götürülməsinə imkan verməsidir. Məsələn, mədəaltı vəzidə şübhəli törəmə, kistoz dəyişiklik və ya digər nahiyədə dəqiqləşdirilməli kütlə aşkarlandıqda, EUS vasitəsilə həmin sahəyə xüsusi iynə yönəldilərək biopsiya götürülə bilər. Bu üsul EUS-nəzarətli incə iynə aspirasiyası (FNA) və ya toxuma nümunələnməsi üçün istifadə olunan digər EUS-yönümlü biopsiya üsulları ilə həyata keçirilir.
EUS xüsusilə mədəaltı vəzi və öd yollarının xəstəliklərinin qiymətləndirilməsində, həzm sistemi və bəzi digər orqanların şişlərinin mərhələləndirilməsində, limfa düyünlərinin və subepitelial törəmələrin araşdırılmasında mühüm rol oynayır. Həmçinin xroniki pankreatit, pankreas kistaları və səbəbi digər müayinələrlə tam aydın olmayan bəzi dəyişikliklərin qiymətləndirilməsində tətbiq edilir.
Beləliklə, EUS yalnız “daha detallı endoskopiya” deyil. Bu müayinə endoskopik görüntünü ultrasəs məlumatı ilə birləşdirərək həzm sisteminin həm səthini, həm divar qatlarını, həm də onun yaxınlığındakı strukturları qiymətləndirməyə imkan verən ixtisaslaşmış müayinə üsuludur.
